Deze kaartenset is ontwikkeld door het consortium VerstaaNT2. Het project werd gefinancierd door een RAAK-publieksubsidie (RAAK.PUB09-031) en uitgevoerd door Hogeschool Utrecht en Hogeschool Rotterdam.
Het onderzoek is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van
de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO): RAAK.PUB09.31.
Door: Ilvi Blessenaar MA, Marjolein Wilschut MA, dr. Shakila Shayan, dr. Lizet van Ewijk
Ontwerp: Nynke Brandsma MA, Jet van der Touw MA
Omslagontwerp en vormgeving: Linda Moen
Website: Joris van Willigen (WebdesignCrew)
Consortiumpartners
Lectoraat Logopedie: participatie door communicatie – Hogeschool Utrecht
Lectoraat Human Experience Multimedia Design – Hogeschool Utrecht
Lectoraat Zorg voor Communicatie – Hogeschool Rotterdam
NLTraining
Logopedie Zeist West – Zeist
Logopediepraktijk Zuilen – Utrecht
NT2Spraak
Evelien van der Kist
Branco Logopedie – Rotterdam
Taal doet meer – Utrecht
Het Begint met Taal
Bibliotheek Rotterdam
Gilde Utrecht
Opleiding Docent NT2 – Hogeschool Utrecht
Beroepsvereniging van docenten Nederlands als tweede taal (BVNT2)
Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF)
De merknaam Van Dale is voor alle publicaties van Van Dale Uitgevers als merknaam beschermd.
Alle rechten voorbehouden. Tekst- en datamining zijn niet toegestaan. Voor eventuele overname van gedeelten uit deze publicatie is schriftelijke toestemming van de uitgever noodzakelijk. Zie www.vandale.nl/pages/contact of www.vandale.be/pages/contact.
De uitgever kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.
Verstaanbaarheid – Op weg naar een betere uitspraak voor NT2-leerders
eerste editie, 2025
ISBN 978 94 6077 688 5
© Van Dale Uitgevers, 2025
Over de auteurs
Ilvi Blessenaar MA is logopedist, spraak-taalpatholoog. Ze werkt als hogeschooldocent op de opleiding logopedie op de Hogeschool Utrecht en is docent-onderzoeker bij het Lectoraat Logopedie: Participatie door Communicatie. Ze was voorzitter van de projectgroep van VerstaaNT2 – het praktijkgericht onderzoek dat aan de basis ligt van deze kaartenset – en is expert op het gebied van uitspraak en verstaanbaarheid bij NT2.
Marjolein Wilschut MA is taalwetenschapper. Ze was vanuit haar functie als onderzoeker bij Hogeschool Rotterdam (lectoraat Zorg voor Communicatie) onderdeel van de projectgroep van VerstaaNT2. Op dit moment werkt ze als adviseur bij het ITTA, waar ze zich met name bezighoudt met projecten op het gebied van de ISK, en NT2 in het primair en voorgezet onderwijs.
Nynke Brandsma MA is ontwerper en junior onderzoeker op het gebied van Interaction Design bij het Lectoraat Human Experience and Media Design van de Hogeschool Utrecht. Tevens is zij instructeur bij de opleiding Communication and Multimedia Design aan de Hogeschool Utrecht. In het onderzoeksproject VerstaaNT2 was ze lid van de projectgroep, waarin ze bijdroeg aan de ontwikkeling en het ontwerp van de kaartenset, en aan het onderzoek naar de inzet en het gebruik van de kaarten. Daarnaast maakte ze de illustraties.
Jet van der Touw MA is ontwerper en onderzoeker op het gebied van Design Research bij het Lectoraat Human Experience en Media Design van de Hogeschool Utrecht. Haar expertise richt zich op codesignmethoden en hoe deze kunnen worden toegepast voor impactvolle en empathische ontwerpoplossingen. In het onderzoeksproject VerstaaNT2 was zij lid van de projectgroep en medeontwikkelaar en -ontwerper van de kaartenset.
Dr. Shakila Shayan is senior onderzoeker bij het Lectoraat Human Experience and Media Design en docent bij de masteropleiding Data Driven Design aan de Hogeschool Utrecht. Ze promoveerde op het gebied van cognitieve wetenschap en informatica en is betrokken bij diverse projecten waarin kunstmatige intelligentie wordt toegepast om vraagstukken in de zorgsector op te lossen. Binnen het VerstaaNT2-project hield zij zich bezig met het begrijpen van het verstaanbaarheidsprobleem vanuit het perspectief van alle betrokkenen, inclusief de leerder. Zij was verantwoordelijk voor het cocreatieproces en het gebruikersonderzoek.
Ze is oorspronkelijk afkomstig uit Iran en haar eigen ervaring als tweedetaalleerder van het Nederlands speelde een belangrijke rol in haar vermogen om zich in te leven in de leerders en hun ervaring te begrijpen.
Dr. Lizet van Ewijk is associate lector Communicatief toegankelijke zorg en samenleving bij het Lectoraat Logopedie: Participatie door Communicatie. Als programmaleider van HU GEZOND&WEL zet zij zich daarnaast in voor domeinoverstijgend opleiden en werken.
Over het project Verstaanbaarheid
De kaartenset Verstaanbaarheid is het resultaat van meer dan twee jaar onderzoek van de Hogeschool Utrecht en de Hogeschool Rotterdam.
Mensen die Nederlands als tweede taal leren (NT2-leerders), zien de uitspraak van het Nederlands, en hun (on)verstaanbaarheid, als een groot struikelblok in het dagelijks leven. Het belemmert hen in de participatie in de Nederlandse maatschappij. Zij gaven aan dat er nauwelijks aandacht is voor uitspraak in bestaande taallessen. NT2-docenten en taalvrijwilligers zien het belang van uitspraak en verstaanbaarheid wel in, maar missen de kennis en vaardigheden om dit te kunnen aanpakken. Logopedisten daarentegen hebben kennis over uitspraak, maar zijn meestal niet betrokken in het NT2-veld. Dit was de aanleiding voor het project VerstaaNT2.
In VerstaaNT2 werkten al deze betrokkenen samen: NT2-docenten, taalvrijwilligers, logopedisten en de NT2-leerders zelf, om te bepalen wat er nodig was om de aanpak van uitspraak en verstaanbaarheid te verbeteren. We brachten in kaart wat zij nodig hebben om hun aanpak te verbeteren en welke mogelijke oplossingen er zijn. De mensen die dagelijks met NT2-leerders werken, weten immers het best waar de knelpunten liggen! Deze ervaringen voegden we samen met de kennis uit wetenschappelijke literatuur en de inzichten van verschillende uitspraakexperts.
Vervolgens ontwikkelden we samen met al deze gebruikers een eerste prototype van de kaartenset, dat uitvoerig werd getest in de praktijk. Al deze inzichten zijn verwerkt en resulteerden in de kaartenset die nu voor je ligt.
Dank aan alle bevlogen en betrokken NT2-docenten, taalvrijwilligers, logopedisten, NT2-leerders en experts die deelnamen aan VerstaaNT2: zonder jullie input was de kaartenset Verstaanbaarheid er nooit geweest!
Wil je meer weten over dit onderzoeksproject? Kijk op de site van project VerstaaNT2.
VerstaaNT2 was een RAAK-publiek project, gefinancierd door Regieorgaan SIA (RAAK.PUB09.031), uitgevoerd door Hogeschool Utrecht en Hogeschool Rotterdam.
